كرانه گمنام

تاریخ ، فرهنگ ، ادبیات ، آداب و رسوم و موسیقی قوم لر و مردمان کهگیلویه و بویراحمد

پاینده ایران
نویسنده : فربد نیک اقبال - ساعت ٥:۱٩ ‎ق.ظ روز جمعه ۳۱ فروردین ۱۳۸٦
 

        کنون گرد بادی د مان می وزد                           به ایران و فردای آن می وزد

   پاسارگاد                 آرامگاه کوروش بزرگ

موری برتنه درختی لانه داشت،آوندی از آن درخت چون جویباری از کنار آن لانه می گذشت و همواره

بر مور زمزمه میکرد.روزی آن مور به پی جویی برخاست.با سنگینی خود روی به پایین نهاد و همراه

آوند برفت تا به ریشه های درخت رسید و با آن ریشه ها ژرفای زمین را کاوید و با دانشی بسیار به

لانه باز آمد. او دیگر می دانست که آوندها آن همه آب و خوراک را چگونه از دل خاک بر می گیرند.

مور دانشمند روزی شاهین تیزبینی را از دانش خود با خبر ساخت . شاهین گفت:

(راست است چنین می آورند،اما می دانی به کجا می برند ؟ و می دانی که اگر برای آن بردن نبود،

 هرگز نمی آوردند ! ).


 
comment نظرات ()

 
فرهنگ و ادبیات کهگیلویه و بویراحمد (۱) - گویش لری.
نویسنده : فربد نیک اقبال - ساعت ۳:٠٢ ‎ق.ظ روز یکشنبه ٢٦ فروردین ۱۳۸٦
 

                                                             گویش لری                                             

طی دوران های متمادی مردان و زنان،مردمان سلسله ناگسستنی از مقوله ای بزرگتر و برتر به

نام ملت دستاوردهای بزرگ معنوی و میراث این ناگسستنی سلسله را پاس داشته،پرورانده،وبه

نسل های پس از خود منتقل می کنند تا هویت تاریخی و اجتماعی را که ثمره کوششهای نسل

هاست و بیانگر بستر پرورش و خاستگاه آرا و اندیشه ها و آمال یک ملت،در گذر زمان حفظ کرده

وبه آینده بسپارند.این میراث معنوی همان فرهنگ یک ملت است که در حوزه های مختلف متبلور

میگردد.یکی از این بسترهای تبلور میراث معنوی نسلها زبان و ادبیات یک ملت و قوم است.       

زبان و گویش و ادبیات مردمان استان کهگیلویه و بویراحمد (قوم لر ) خود وابسته به زبان و ادبیات

فارسی و بخشی از فرهنگ ملت ایران وگستره عظیم نفوذ و تاثیر فرهنگ پارسی و زبان فارسی

است.زبان و ادب فارسی در گذر تاریخ وبه رغم هجمه های بسیار و دسیسه و تهاجمات انیران

همواره سبب پایداری وغلبه معنوی ایرانیان در برابر اعراب،ترک ها،مغولها و پیشروان تمدن هلنی

شده است و زیبایی،تازگی،نشاط،شیوایی و زایندگی خود را حفظ کرده است.از این دیدگاه قوم

لر همانند دیگر ایرانیان زبان کهن خویش را نگهداری کرده اند.                                             

بسیاری از واژه های لری ریشه باستانی دارند.در میان گویش های جنوب غرب ایران،گویش لری

بزرگترین و ژرفترین رابطه را با زبان فارسی دارد و به تبعه زبان فارسی،دنباله پارسی میانه می

باشد.                                                                                                                      

بررسی گویش لری مردمان استان کهگیلویه و بویراحمد نکاتی چند را آشکار می سازد.نخست

اینکه گویش لری دیرتر و کمتر تحت تاثیر زبانهای بیگانه قرار گرفته است و سپس اینکه گویش

مردم این سامان با گویش های سایر لرهای ایران اختلاف ریشه ای ندارد و آخر اینکه بسیاری از

واژگان فارسی در این گویش پرکاربرد هستند.                                                                 

گویش لری مردم این سامان شاخه ای از فهلویات است و قرابت و هم ریشگی با زبان فارسی

دری دارد و آکنده از واژه ها و ریشه های افعال پهلوی ساسانی است. سه گونه گویش لری در

این استان وجود دارد که در ادامه بطور مختصر پیرامون هرکدام شرحی می دهیم.                 

گویش (لهجه) بویراحمدی:                                                                                            

درگویش بویراحمدی کلمات آهنگین وبا شتاب و بریده و مختصر و بر روی نوک زبان جریان می یابد

حرف دال به ندرت تلفظ میشود،مگر در اول کلمه قرار گیرد و حرف جیم به تلفظ شین در می آید.

گویش چرامی-بابوئی:                                                                                                   

دراین گویش تاکید بر حروف  خ،ر،ق  زیاد است و تلفظ حرف ح  در کلمات آشکار نیست و حرف

دال نیز واضح و روشن به تلفظ در نمی آید. از فتحه در ادای کلمات زیاد استفاده می شود.        

گویش طیبی-بهمئی:                                                                                                    

دراین گویش کشش کلمات آشکار است و آرامشی در تلفظ ملحوظ است و تاکید کلمات بر حروف

گاف ، واو ، ی ،زیاد است و از حرکات فتحه نمایی آشکار دارد. باز شدن دهان و فکین در صحبت

کردن زیاد است.                                                                                                             

نکته: علامت جمع در گویش و لهجه لری مردم کهگیلویه و بویراحمد حرف ( لام ) است.            

نکته: در این گویش حروف فارسی  پ ، چ ، گ ، تلفظ آشکاری دارند  و گاه حالت مشدد می

گیرند.                                                                                                                          

نکته: حرف ژ بر خلاف لهجه کردی در صحبت  و تلفظ کاربرد پیدا نمی کند.                                

برای بهتر شناختن گویش و لهجه کلی مردم کهگیلویه و بویراحمد به صرف چند نمونه افعال

پرداخته می شود:                                                                                                          

فعل ( رفتن ) : رهتم ، رهتی ، رهت ، رهتیم ، رهتیت ، رهتن .                                             

فعل ( بردن ) : بردم "bordom" ، بردی " bordi " ، برد " bord " ،  بردیم " bordim "  ،  بردیت "

bordit" ، بردن " borden " .  

                                                  


 
comment نظرات ()

 
جاذبه های گردشگری کرانه گمنام
نویسنده : فربد نیک اقبال - ساعت ٥:٠٥ ‎ق.ظ روز پنجشنبه ٩ فروردین ۱۳۸٦
 

                     جاذبه های گردشگری واماکن سیاحتی و زیارتی

                                          (کرانه گمنام)

۴۶۰ اثر باستانی از دوره نوسنگی تا دوره اسلامی و نیز ۲۵۰ امامزاده از نوادگان اهل بیت ، نماد تاریخ

کهن و فرهنگ پربار این کرانه گمنام است.

۸۰ درصد جنگلهای استان را درختان سرسبز بلوط تشکیل می دهند که زیبایی خاص و درخوری دارند.

چشم اندازسفید برف قلل رشته کوه زاگرس درمناطق سردسیری تا چمنزارهای زیبا و تپه ماهورهای

مناطق گرمسیری،وجود ۵۰۰ چشمه پر آب و دائمی،۳۰ آبشار دائم و فصلی،دهها پارک جنگلی،دریاچه

های طبیعی،دشتهای وسیع و رایحه خوش گیاهان در کوهساران بخش کوچکی از جاذبه های استان

کهگیلویه و بویراحمد می باشند.فرهنگ غنی و بومی،روحیات اخلاقی و منش فرزندان عشایر،افسانه

ها ، متل ها، ترانه ها ، موسیقی محلی لری و حماسه آفرینی های تاریخی دلاور مردان و شیر زنان

این سرزمین به نوبه خود بخشی بزرگ از جاذبه های این کرانه گمنام را رقم می زنند.

اینک به اختصار برخی از مکان ها و جای ها را به عنوان جاذبه های گردشگری استان نام می برم و به

امید خداوند در نوشتارهای بعدی به تفصیل پیرامون هر کدام از جاذبه های طبیعی ،تاریخی ،فرهنگی،

اقتصادی و اجتمایی کرانه گمنام خواهم نوشت.

جاذبه های طبیعی:  آبشار یاسوج ـ آبشار مارگون ـ آبشار بهرام بیگی ـ آبشار گنج بنار ـ آب نهر کاکان

                            غار یخی ـ آبشار کمر دوغ ـ چشمه جن ـ تالاب برم الوان ـ آبشار خیمه ـ باغ زیبا

                            و سرسبز چشمه بلقیس  ـ  چشمه میشی (چشمه بشو )  ـ  دریاچه کوه گل  ـ

                            دشتک سی سخت ـ رودخانه بشار ـ تنگ مهریان ـ تنگ تامرادی ـ آبشار خامی ـ

                            قله دنا ـ غار اشکفت داودی ـ تنگ گنجه ای ـ آبشار تنگ پوتک و .....

جاذبه های تاریخی: محوطه های تاریخی چال جون ـ ده گنده ـ برد سفید ـ بند باغ ـ کره تودان ـ سورل

                           سررشی ـ قلعه دیشموک ـ قلعه ملا قباد سی سختی ـ قلعه امارت سردو ـ گنبد

                           لیشتر ـ تنگ ملغان ـ محوطه تاریخی ده خلیفه ـ تخت شاه نشین ـ تل خسرو ـ

                           تپه دم چنار ـ دژ سلیمان ـ پل پیرین ـ قلعه دژ کوه ـ محوطه تاریخی جوخونزار  ـ

                           محوطه تاریخی بلوط بنگان ـ چشمه زعفران ـ نرمکه ـ آتشکده خیرآباد ـ قبر شاپور

                           تل گبر ـ آتشکده گل سرخدان ـ تل چگاه ـ بقعه خضر و .....

جاذبه های زیارتی: بارگاه  امام زاده بی بی حکیمه ـ امام زاده شاه قاسم ـ امام زاده علی ـ امام زاده

                          عبد الله ـ امام زاده سید محمد ـ امام زاده پیر محمود ـ امام زاده شاه مختار ـ امام

                          زاده شاه عسکر ـ امام زاده شاه عباس و .....

جاذبه های فرهنگی: جلوه های گوناگون زندگی عشایر ـ لباس های محلی و سنتی ـ رقص های   ـ

                             محلی‌ ـ آداب و رسوم ـ موسیقی محلی ـ ترانه ها ،متل ها ، افسانه ها و نیز

                              داستان های محلی ـ بازی های سنتی و محلی ـ اساطیر و اسطوره ها  ـ

                              مردان و زنان تاریخ ساز ـ خوراک و پوشاک سنتی و محلی ـ باور ها و .....

             

 


 
comment نظرات ()

 
کهگیلویه و بویر احمد (کرانه گمنام)
نویسنده : فربد نیک اقبال - ساعت ۳:٥٤ ‎ق.ظ روز سه‌شنبه ٧ فروردین ۱۳۸٦
 

                                    کهگیلویه و بویراحمد  (کرانه گمنام)

مشخصات جغرافیایی:

استان کهگیلویه و بویراحمد در جنوب غربی ایران ،بین ۳۰درجه و ۹دقیقه تا ۳۱درجه و۳۲ دقیقه

شمالی و ۴۹ درجه و۵۷ دقیقه تا ۵۰درجه و۴۲ دقیقه شرقی قرار گرفته است. این استان از   -

شمال با استان چهار محال و بختیاری ،از جنوب با استانهای فارس و بوشهر،از شرق با استانهای

اصفهان و فارس و از غرب با استان خوزستان همسایه است.

قله دنا با ۴۴۰۹ متر ارتفاع از سطح دریا بلند ترین ناحیه و دشت لیشتر با ۵۰۰ متر ارتفاع از سطح

دریا پست ترین ناحیه ای استان می باشند.این استان به لحاظ آب و هوا به دو قسمت سردسیر

و گرمسیری تقسیم می شود.

تقسیمات کشوری:

مرکز استان شهر یاسوج است.این استان دارای ۵ شهرستان به قرار زیر است:

۱ـشهرستان بویراحمد با مرکزیت شهر یاسوج.

۲ـشهرستان کهگیلویه با مرکزیت شهر دهدشت.

۳ـشهرستان دنا با مرکزیت شهر سی سخت.

۴ـشهرستان گچساران با مرکزیت شهر دوگنبدان.

۵ـشهرستان بهمئی با مرکزیت لیکک.

وجه تسمیه استان:

کهگیلویه و بویراحمد از سه کلمه‌‌ «کوه» ، «گیل» ، «اویه» ترکیب یافته است.«اویه» نشانگر پسوند

مالکیت می باشد،لذا می توان آنرا به کوه گیل معنا نمود.

صنایع و معادن استان:

۱ـصنایع دستی شامل :فرش بافی،بافت گلیم،جاجیم ،گبه،خورجین،سیاه چادر،وریس و نمد است.

۲ـصنایع کارخانه ای:صنایع نفت،قند،نساجی و چرم،شیمیایی و دارویی،چوبی و سلولزی،ساختمانی

  و صنایع فلزی.

۳ـمعادن استان:معادن مهم استان عبارتند از:معادن بوکسیت،مس،فسفات،گوگرد،گچ،سنگ های -

  ساختمانی ،خاک رس ،سنگ آهک،شن و ماسه می باشند.

کشاورزی و دامداری:

مهم ترین رکن فعالیتهای اقتصادی مردم استان دام پروری است. دام پروری به دو روش متحرک و ساکن

ازدیرباز در این منطقه رواج داشته است.عشایر استان به تبعیت از شرایط آب و هوایی و تغییرات فصلی

برای دسترسی به مراتع و علوفه مورد نیاز دامهایشان دام پروری متحرک به صورت ییلاق و قشلاق را

برگزیده اند.تعدادی دام پروری و دام داری صنعتی به صورت پراکنده در سطح استان وجود دارد.طبیعت

مساعد،تنوع گیاهان جنگلی و آب و هوای مساعد شرایط مساعد و مناسبی برای پرورش زنبور عسل

در این استان فراهم آورده است.

پس از دام داری در رتبه بعد کشاورزی مهم ترین فعالیت اقتصادی ساکنان این استان است.کشاورزی

در این استان به دو روش دیم و آبی وجود دارد.البته طبیعت خاص باعث شده تا کشاورزی به روش دیم

به ویژه برای کشت گندم بیشتر  رواج داشته باشد.کشت گندم و جو به دو روش دیم و آبی در بیشتر

مناطق استان رایج است.کشت برنج نیز در مناطق گرم و معتدل استان که منابع آب کافی دارندمعمول

است.مهم ترین محصولات کشاورزی این استان عبارتند از:

غلات ،حبوبات ، ذرت ،صیفی جات ، نباتات علوفه ای.

محصولات باغی استان عبارتند از: سیب ،انگور‌ ،گردو  ، انار ،خرما  و انواع مرکبات .

جمعیت:

استان کهگیلویه و بویراحمد بالغ بر ۷۰۰ هزار نفر جمعیت دارد.

اماکن سیاحتی و زیارتی: (جاذبه های گردشگری)

جنگلهای زیبا و سرسبز بلوط،چشمه های پرآب،دریاچه های متعدد دائم و فصلی،کوهساران زیبا،پارک

های جنگلی،دوگانگی آب و هوا واختلاف دما تنها به فاصله ۳۰ کیلومتر،رایحه خوش گیاهان وحشی و

بومی استان،دشتهای وسیع با جلوه های زیبا،برخورداری از موقعیت آب و هوایی چهار فصل،رودخانه -

های خروشان و آبشارهای متعدد ، وجود بارگاه صدها امام زاده  و  نیز  صدها اثر باستانی از دوره های

مختلف تاریخی را می توان به عنوان بخشی از جاذبه های گردشگری این کرانه گمنام نام برد. 

 

 

 


 
comment نظرات ()