كرانه گمنام

تاریخ ، فرهنگ ، ادبیات ، آداب و رسوم و موسیقی قوم لر و مردمان کهگیلویه و بویراحمد

فرهنگ و ادبیات کهگیلویه و بویراحمد (۲) - شعر لری
نویسنده : فربد نیک اقبال - ساعت ۱:۱۸ ‎ق.ظ روز سه‌شنبه ٤ اردیبهشت ۱۳۸٦
 

                                      فرهنگ و ادبیات قوم لر  ۲  ﴿شعر لری﴾ .

در نوشتار پیشین به گویش لری مردمان استان کهگیلویه و بویراحمد پرداختیم .اینک در دنباله مبحث فرهنگ قوم

لر به جلوه های دیگری از فرهنگ و ادبیات قوم لر در کهگیلویه و بو یراحمد می پردازیم ، چون ادبیات و شعر ،

موسیقی و رقص محلی ، باورها و پندارها و ... و بدینگونه زوایای ناشناخته دیگری از هویت و موجودیت قوم لر

را تبیین نموده و با بسط مباحث نظری آن این قوم بزرگ و اصیل را که ریشه هایی به استواری دنا دارند را بیشتر

و بهتر از پیش میشناسیم و می شناسانیم.

شعر: اشعار لری این سامان دارای وزن و بدون قافیه بوده و به ندرت دارای ردیف هستند.روح میهن دوستی و

سلحشوری در قالب حماسی در سروده ها و ترانه ها موج می زند.اشعار این دیار به گونه انواع سروده های

آهنگین نماد و نمود ذوق و احساسات پاک مردمان این سرزمین و تبلور عشق ،احساسات ،آرا و نگرش ، سبک

زندگی ، باورها و پندارها وآداب و رسوم این قوم اصیل هستند.شعر لری شامل انواع سروده های آهنگین زیر

می باشد.﴿بلال بلال - داینی - سرو - شروه - گو کرو - یار یار - پی کلی یا سر کلی ﴾.

بلال بلال : سوخته و کباب شده معنا می دهد و در ادبیات کلاسیک این قالب شعری را تغزل گویند. در نوع

بویر احمدی این قالب شعری ﴿تفنگ﴾ سمبل و نماد می باشد. بلال بلال با حماسه آمیخته است و ترانه های

صرفا عاشقانه نیز در این قالب دیده می شود.در بلال بلال تکرار ﴿ بلال بلال ﴾ در پایان هر بیت  ارتباط شعری را

برقرار می کند.

داینی : این قالب شعری حالت حماسی داشته و شادمانه تر از بلال بلال است.داینی ها اشعار تک بیت اند

و بیشتر در عروسی ها توسط مردان و زنان خوانده می شوند.در این قالب شعری بیشترین ارتباط شعری با

جمله ﴿ هی گل ﴾ است .نیز بخش شور آخرین داینی ﴿ مستم مستم ﴾ نام دارد که در گویش محلی لری به

 آن  ﴿ مهسم مهسم ﴾ گفته می شود. در زیر نمونه هایی از این قالب شعری ذکر می گردد.

 گو لا کو  نا بالغه نه وقت حاله          ئی دو شو ندیدمش تی خوم دوساله .

چه خشه سوار وابی بری و مالش        بوس کنی گلوپلش زر چشم کالش .

پهلله سرخی شلال سر بر گ شونت        تا پنج تیر چاک نبره کس نی بسونه .

سرو : این قالب همان سرود می باشدکه در عروسی ها و پیروزی های جنگی با صدای زیر و کشیده توسط

زنان خوانه می شود.در این سرودهاز اشخاص مورد نظر بویژه عروس و داماد ویا اشخاص معروف نام برده

می شود. ﴿ وچویل تو بو مده مو و بو تو سیرم      موقع بودادنت مو گرمسیرم ﴾.

شروه : آوازی است حزن انگیز و سوز ناک که در زمان مرگ و یا کشته شدن و از دست دادن عزیزان توسط

زنان بر نعش مرده خوانده می شود ودر ضمن آن صفات و ویژگیهای فرد فوت شده با اندکی غلو بازگو میشود.

یار یار : ﴿ پی کلی یا سرکلی ﴾ : آواز و سرودی است حزن انگیز و حماسی و عاشقانه که حکایت از یأس و

نومیدی دارد وبیشتر در تنهایی وموقع غروب خورشید به توسط مردان و با صدای بم خوانده می شود. این

نوع سروده ملهم از مایه های آواز دشتی است.

علاوه بر آنچه در بالا بیان شد در این سامان ﴿شاهنامه خوانی ﴾ و نیز خواندن ﴿خسرو شیرین﴾ نظامی  نیز

مقبولیت دارند. شاهنامه را با آوازی حماسی ، اندوه بار وبا صدای کشیده در مجالس می خوانند.به کتاب

شاهنامه نام ﴿ هفت لشکر ﴾نیز اطلاق می شود.


 
comment نظرات ()