كرانه گمنام

تاریخ ، فرهنگ ، ادبیات ، آداب و رسوم و موسیقی قوم لر و مردمان کهگیلویه و بویراحمد

پوشاک مردم کهگیلویه و بویراحمد ( بخش دوم ) :
نویسنده : فربد نیک اقبال - ساعت ٦:٠٧ ‎ب.ظ روز سه‌شنبه ٢۳ امرداد ۱۳۸٦
 

                                              شناختی از پوشاک قوم لر  ( 2 )

 

                                                   استان کهگیلویه و بویراحمد

 

  " بخش دوم ( پوشاک زنان ) "

 

پوشاک زنان این سامان برخلاف پوشاک مردان کمتر دستخوش تغییر گردیده است.شکل و شمایل سنتی خود

 

را حفظ کرده ، فقط به لحاظ جنس به تناسب زمان و مکان تغییراتی را در بر داشته است.

 

رنگ های قرمز، تند و شاد از رنگهای مورد پسند زنان به حساب می آید.از جمله انواع پوشاک زنان که کهنه و

 

متروک افتاده و امروزه کمتر استفاده می شود یکی ، دستمال لاکی یا به دیگر عبارت چارقد لاکی و لچک

 

می باشد. چارقد لاکی به رنگ مشکی و دارای خط هایی قرمز و از جنس ابریشم مصنوعی است. انتهای آن

 

ریشه ریشه است . به دور سر پیچیده می شد و با یک گره آن را به پشت سر  رها می کرده اند که تا کمر پایین

 

می آمده و در زیر آن روسری و لچک بسته می شده است.

 

   * لچک : ( lachak ) از به هم دوختن دو تکه پارچه بر روی هم به قسمی که جلوی آن دارای انحنا و فرورفتگی

 

                و در قسمت عقب سر مدور بریده می شد و با دوخت نخهای ممتد از روی آن پیوستگی دو تکه

 

                پارچه بیشتر بوده است. لچک هایی که برای میهمانی و یا عروسی دوخته می شد با سکه های

 

               طلا و یا نقره گوشه دار مزین می گشته است.

 

لباس زنان این سامان تشکیل شده از : روسری ، دلگ یا ارخلق ، جومه ، زیرپوش ، تمبون ، جوراب و کفش.

 

اینک به شرح هر کدام از این پوشاک ها خواهیم پرداخت.

 

::: روسری:روسری که با نام کهنه هم خوانده می شودارچه نازک و مشبک و سیاه رنگی است که برای دختران

 

                 سفید و یا رنگارنگ مورد استفاده است.به شکل لوزی برش داده می شود و پولک هایی بر آن

 

                  می دوزند.و به وسیله سوزن قفلی در زیر گلو بسته می شود.

 

::: دلگ : dalg - که با نام ارخلق  arxaleq نیز خوانده می شود . دلگ زنان با دلگ مردان تفاوت دارد. از جنس

 

             مخمل و به رنگهای بنفش و قرمز و سبز و مشکی مورد استفاده قرار می گیرد.دارای آستری از نوع

 

              چیت گلدار است و آستین آن تنگ و چسبنده به بازو و سر آستین آن گشاد است.دو تکه پارچه از

 

              جنس مخمل برش داده شده  و در دو پهلوی دلگ دوخته اند که چند لایه پارچه درون آن می نهند و با

 

              دوختن نخهای ممتد آنرا ضخیم می کنند و برای زیبایی بیشتر چند سکه طلا یا نقره گوشه دار  نیز به

 

               پایین یا دور آن می دوزند.اطراف و سر آستین دلگ را نوار یا یراق که در گویش محلی قیطون که همان

 

            قیطان است به رنگهای طلایی یا قرمز یا سبز می دوزند . جلوی دلگ باز است و برای بستن سرآستین

 

               آن  از دگمه های فلزی که بر روی هم سوار می شوند استفاده می کنند. یقه آن بدون آهار است و

 

             تا ابتدای برجستگی سینه باز می شود. زیر بغل آن بصورت مثلثی و باز است تا ضمن جریان داشتن

 

             هوا ، حرکت دست ها نیز به راحتی انجام گیرد.

 

::: جومه : joma - که آنرا به تعبیری پیراهن باید نامید.تا قوزک پا می رسد و در دو پهلو چاک بلندی دارد که از

 

             قوزک تا بالاتر از زانو است و در راس چاکها دو سکه نقره ای دوخته شده که مانع پاره شدن و یا بالا رفتن

 

             پیراهن می شود. جومه آهار یقه ندارد و دو دگمه یا بیشتر در قسمت پشت گردن است. جلوی آن گرد

 

              است.

 

::: زیر پوش : پارچه ای است نازک با آستین کوتاه دارای دو چاک در دو پهلو که در رنگهای مختلف مورد استفاده

 

                   قرار می گیرد.

 

::: تمبون : Tombon - که نام دیگر آن زرجومه zerjoma  به معنی پایین تر از پیراهن است.نقش دامن را در لباس

 

                زنان شهری دارد.شامل چند لایه پارچه به طول 7 تا 20 متر در رنگ های مختلف است و پایین تر از

 

                قوزک پا و با نخ بافته ابریشمی  یا پشم بافته شتر به کمر بسته می شود.

 

               در میهمانی و یا عروسی پوشیدن 5 تا 6 تمبون الزامی است.رویین آن گرانترین آنان و به دورش چند

 

                نوار یا قیطان رنگی دوخته می شود . پایین تمبون که حاشیه یا دمه dama  نام دارد، چین های ممتد

 

                و بیشتر سیاه رنگ می باشد.

 

                زیرین آن که شلیته گفته می شود قرمز رنگ و همیشه پوشش دیگری بر روی آن قرار دارد.

 

           ( در بخش گالری تصاویر می توانید نمونه هایی از پوشش مردان و زنان قوم لر را مشاهده فرمایید . )

 

 

 

 

 


 
comment نظرات ()

 
پوشاک مردم کهگیلویه و بویراحمد ( بخش نخست ) :
نویسنده : فربد نیک اقبال - ساعت ٢:۱٩ ‎ق.ظ روز دوشنبه ۱۸ تیر ۱۳۸٦
 

                                              شناختی از پوشاک قوم لر  ( 1 )

                                              استان کهگیلویه و بویراحمد

   " بخش نخست ( پوشاک مردان ) "

پوشاک زنان و مردان این سامان ، امروزه تغییرات فراوان و کلی کرده و از سنت دیرینه خود که تا دهه های اخیر

حکمفرما بوده ، فاصله گرفته است.در این مختصر نوشتار به فرم لباس مردمان کهگیلویه و بویراحمد در قالب

سنتی و دیرین آن میپردازیم.

پوشاک مردان :

در گذشته پوشاک مردان کرانه گمنام عبارت بوده از: جبه ، دلگ ﴿ dalg ) ، شال ، پیراهن بدون آهار و یقه با

آستین گشاد ، زیرشلوار ، گیوه  و  کلاه.که به توصیف هریک خواهیم پرداخت .

* جبه که در گویش محلی جقه ( jeqa )  است و از جنس پشم گوسفند و بسیار نازک و کرم رنگ و تا زانو می  -

  آمده و بوسیله نخ ابریشمی به نام زناره  ( zonara ) که با زنار فرق دارد بصورت ضربدر ، مانند شکل خفتان در

  شاهنامه فردوسی به دور سینه بجای دگمه پیچیده می شده است. جبه دارای آستین گشاد و کوتاه بوده و

  اغلب در جنگها مورد استفاده مردان قرار می گرفته. همانگونه که بیان شد زناره zonara بندهایی است که

  برای بستن " جقه " بکار میرفته است ، بدین صورت که از سر شانه بزیر بغل میرفته و جقه را محکم نگاه می -

  داشته است.

* دلگ مردانه نیز به شکل جقه و شبیه به ( ربدوشامبر ) کوتاه از جنس پارچه اطلسی و دارای آستر بوده و رنگ

  سفید گلدار آن مرسوم بوده است. دلگ بلند و فاقد دگمه بوده ، یقه ندارد و جلوی آن سرتاسر باز است.چیزی

  شبیه به ردا .در ناحیه کمر روی دلگ ، شال بسته می شد.

* شال ، پارچه ای سفید رنگ یا کرم رنگ بوده است که تا 10 متر درازا داشته و آنرا بر روی دلگ بدور کمر می-

  بسته اند.طریقه بستن آن بدور کمر به این شکل بوده که ابتدا از قسمت پهن پیچیدن آن آغاز می شده و بعد

  انتهای قسمت باریک را در زیر یک لایه آن فرو می کردند.در زیر دلگ پیراهنی بدون یقه و آهار ، با آستین گشاد

  که با تار نخی بسته می شد وجود داشت.رنگ شال معمولا سفید و یا تریاکی رنگ بوده و در مراسم عروسی

  و میهمانی از آن به همراه دلگ و برای محکم نگاه داشتن دلگ استفاده می شده است.

* پایین تنه مردان را زیر شلوار می پوشاند که در قسمت پایین تنگ تر بوده است.و عکس آن در نزد بختیاریها

  مرسوم است.این تن پوش شبیه به پیژامای کردها بوده و اختلاف آن با شلوار کردها فقدان جیب در نوع لری

  آن است.

* کفش شامل گیوه یا ملکی ( melki ) که رویه اش از پنبه تاب داده و تخت آن چرمین یا پلاستیکی است.در این

  نوع پا پوش بالاتر از پاشنه ، چرمی بلند دوخته می شود که برای راحت پوشیدن آن بکار می رود و خود نوعی

  پاشنه کش محسوب می شود.روی نوک تیز جلوی آن تکه چرمی که درازایش تا 3 سانتیمتر می رسد ، برای

  زینت بخشیدن گذاشته می شد.رنگ گیوه نیز سفید است.

* کلاه مردان این دیار به شکل کاسه و سفت و محکم و از جنس پشم گوسفند بوده است. رنگ خاکستری و

  نیز مشکی آن مورد استفاده قرار می گیرد. علاوه بر آن کلاه دیگری نیز وجود داشته به نام شب کلاه و از

  جنس پشم به رنگ خاکستری یا کرم که البته بسیار نرم است.

*  کسانی که به کار شبانی ( چوپانی ) اشتغال داشته اند در زمستان تن پوشی نمدی می پوشیده اند که آنرا

  کردک ( kordak )  می گویند.این تن پوش بدون آستین و دگمه بوده و تا زانو می رسد. باران از آن عبور نمی کند

  کردک ، از بالا تا پایین یکسان و فاقد انحنا است.

در نوشتار بعدی ( بخش دوم ) به پوشاک زنانه قوم لر  استان کهگیلویه و بویراحمد خواهیم پرداخت.


 
comment نظرات ()